XIX-WIECZNE POTWORY I TYRANIA: FRANKENSTEIN I DRACULA W KONTEKŚCIE O TYRANII TIMOTHY’EGO SNYDERA

Abstrakt

W artykule przeanalizowano XIX-wieczne powieści grozy –
Frankensteina Mary Shelley oraz Draculę Brama Stokera – jako źródła refleksji nad mechanizmami rodzenia się tyranii, które zostały opisane w książce Timothy’ego Snydera O tyranii. Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku. Zestawienie literackich postaci oraz ich najnowszych kreacji filmowych z elementami tekstu Snydera, wskazuje na podobieństwo między ożywieniem potwora a wprowadzaniem opresyjnych systemów politycznych
oraz między działaniami Draculi a społeczną biernością, ułatwiającą tyranii wprowadzanie swoich reguł. W tekście ukazano, że motywy z klasycznych powieści grozy – odczłowieczanie, manipulacja narracją, utrzymywanie ciszy wokół niebezpiecznych dla społeczeństwa działań – są nadal aktualne i także w XXI wieku mogą być ostrzeżeniem. Celem artykułu jest zachęcenie do krytycznego odczytywania zarówno historii fantastycznych, wydarzeń z przeszłości, jak i współczesnej rzeczywistości politycznej, aby – za radą Snydera – nie powtórzyć błędów minionych pokoleń.